Als verlies het klaslokaal binnenkomt

Wanneer een kind te maken krijgt met verlies - een scheiding, overlijden, een ziekte of een ingrijpende verandering - raakt dat vaak niet alleen de emoties, maar ook het leren, ontwikkelen en functioneren. Binnen Essentius is Marloes Roeterink de specialist die zich met hart en ziel inzet om kinderen hierin te begeleiden.

Meer over Marloes

Marloes (44), afkomstig uit Dinxperlo, is moeder van drie zoons en al 23 jaar werkzaam binnen Essentius. Ze begon haar loopbaan op basisschool Antonius in Ulft en werkte later op de Christoffelschool in Gendringen, wat nu samen met basisschool De Hoeksteen de fusieschool IKC De Wijssel is geworden. Ze stond in verschillende groepen - van kleuters tot bovenbouw - en werkt inmiddels als plusleerkracht in alle groepen, van 1 t/m 8. Daarnaast vervult ze meerdere rollen binnen de school en stichting: ze is vertrouwenspersoon, waarnemend directeur én onze specialist in rouw en verlies bij kinderen.

 

Foto: specialist rouw & verlies bij kinderen Marloes Roeterink

De start van haar expertise

Marloes’ specialisatie begon met een kennismakingsavond van Yarden, eigenlijk zonder echte verwachting. “Het raakte me. Ik dacht: dit is zo’n belangrijk onderwerp, maar er is vaak maar weinig aandacht voor binnen het onderwijs,'' vertelt Marloes. Daarna volgden meerdere opleidingen, onder andere bij het Expertisecentrum Omgaan met Verlies, een bekend expertisecentrum binnen Nederland. Inmiddels heeft ze meerdere opleidingen afgerond die onder andere zijn gericht op trauma, verliesverwerking en rouwbegeleiding bij kinderen en jongeren.

Waarom begeleiding in het onderwijs nodig is

Kinderen komen niet altijd vanzelf met hun gevoelens naar buiten. ‘’Soms zit rouw diep verstopt onder gedrag: boosheid, stil worden, afgeleid zijn of moeite met schoolwerk. Ook regressie, zoals bedplassen, en overmatig druk gedrag zijn voorbeelden. Bij rekenen of taal schakelen we meteen hulp in als het kind vastloopt. Maar als een kind vastloopt omdat er thuis iets heftigs gebeurt, dan moeten we daarbij als school ook te hulp schieten.’’

Een veilige plek om te voelen en te vertellen

Een kind dat vastloopt door verdriet of een verlieservaring, komt bij Marloes via de leerkracht of intern begeleider van een school, leerkracht of ouders. De invulling verschilt per kind maar altijd geldt: “Ik ga niet tegenover een kind zitten en praten, maar we gaan doen.” Dat doen kan zijn: wandelen, bouwen met Duplo, creatief werken met diverse materialen en andere symbolische werkvormen. Het liefst werkt ze spelenderwijs, omdat praten dan vanzelf ontstaat. “Tijdens een Duplo-opstelling vertelde een leerling het hele verhaal over het overlijden van zijn ouder, zonder dat ik één vraag stelde. Het kwam gewoon.” Bovendien werkt ze altijd vertrouwelijk. “Wat een kind mij vertelt blijft áltijd bij mij, tenzij het over veiligheid gaat. Vertrouwen is de basis.”

 

Foto: tekeningen die leerlingen onder begeleiding van Marloes hebben gemaakt

Een rol in verdrietige situaties

Marloes is met enige regelmaat betrokken bij kinderen die verlies ervaren. Voornamelijk binnen Essentius, maar ook daarbuiten als om haar hulp wordt gevraagd. ‘’Ik ondersteun teams, ouders en leerlingen bij uiteenlopende aspecten van een verliessituatie, zoals persoonlijke begeleiding, communicatie, groepsactiviteiten, begeleiding van leerkrachten, het aanbieden van boeken en materialen, en het organiseren van afscheidsmomenten op school.’’

Weer met plezier naar school

De mooiste momenten zijn meestal de kleinste vertelt Marloes. ''Soms zegt een kind ineens: ‘Ik heb weer meer rust in mijn lijf en hoofd, ik kan weer met plezier naar school.’ Dan weet ik: dit werkte.’’ Soms is één gesprek genoeg. Soms is begeleiding langdurig. En soms is het een opstap naar zorg buiten school. ‘’Ik ben er echt voor het kind, maar ook voor de ouders en leerkrachten. Zeker in geval van ziekte of bij een overlijden is het fijn om regelmatig contact met elkaar te hebben.''

Wat kinderen nodig hebben bij rouw

Marloes benoemt dat kinderen vaak anders reageren dan volwassenen wanneer het aankomt op rouw en verlies. ''Kinderen beschermen vaak hun ouders. Ze denken: jij bent al verdrietig, ik wil je niet nog meer belasten. Daarom is het belangrijk dat er een veilige plek is waar emoties mogen bestaan zonder oordeel.'' Daarnaast is het ook goed om te beseffen dat rouw niet beperkt blijft tot de directe periode rondom verlies. ''Soms komt het verdriet pas een jaar later of zelfs nog veel later. Het is belangrijk om alert te blijven op signalen, ook lang na het verlies.''

 

Foto: een andere mooie creatie dat gemaakt is door een leerling tijdens Marloes' begeleiding

Tips voor ouders & leerkrachten

Marloes wil ouders of leerkrachten die te maken krijgen met een kind dat rouw of verlies ervaart in zijn of haar leven, een aantal tips meegeven.

1. Geef woorden aan wat er gebeurt
Gebruik simpele, eerlijke taal zonder in detail te treden, passend bij de leeftijd. Betrek het kind altijd bij een situatie en informeer het als één van de eersten. Een kind heeft vaak al heel snel door dat er wat aan de hand is en de eigen fantasie maakt dingen vaak nog groter. Een kind kan meer aan dan je misschien denkt.

2. Gebruik creatieve vormen
Tekenen, bouwen, spelen of bewegen helpt kinderen gevoelens uiten die ze nog niet kunnen verwoorden. Het is soms juist op deze momenten dat een kind durft te praten over zijn gevoelens. Ga bij zo'n activiteit naast het kind zitten. Door tegenover een kind te zitten, kan het voelen alsof hij of zij wordt beoordeeld. Naast een kind zitten voelt voor hem of haar veiliger en gelijkwaardiger, en je hoeft elkaar niet aan te kijken.

3. Maak herinneringen zichtbaar
Maak samen een troostdoosje waar mooie voorwerpen in bewaard kunnen worden, creëer een herinneringsplek, een boek met foto’s of zorg voor een vast ritueel. Dit kan een kind troost geven.

4. Zoek hulp wanneer nodig
Wanneer een kind plotseling ander gedrag laat zien of het moeilijk wordt om naar school te gaan, staat Marloes klaar om samen met het kind, ouders en leerkrachten te kijken wat er speelt en welke ondersteuning het beste kan helpen.

Tot slot

“Rouw gaat niet weg. Je kunt het niet afronden. Je leert ermee leven en je verweeft het in wie je bent,’’ aldus Marloes. ‘’Ik wil ook benadrukken hoe dankbaar ik ben voor de kansen die ik bij Essentius krijg om deze taak echt vorm te geven. Zo’n rol is bij veel andere stichtingen niet vanzelfsprekend, en juist daarom waardeer ik het enorm dat wij dit kunnen bieden.”

Dankzij mensen zoals Marloes krijgen kinderen niet alleen begeleiding, maar vooral iets wat onmisbaar is: een veilige plek voor gevoelens die soms te groot zijn om alleen te dragen.

Foto: een boek dat Marloes tijdens haar begeleiding van leerlingen gebruikt